Oskar Kokoschka - Rozpruwacz dusz

Przełom wieku XIX i XX miał ogromne znaczenie dla artystycznego środowiska wiedeńskiego. Schyłek wieku niósł w sobie kulminację Jugendstilu. Zmuszając młodą generację artystów do twórczych poszukiwań, ok. 1900 roku Wiedeń kształtuje się na jeden z najbardziej istotnych centrów sztuki awangardowej.

Głównymi nazwiskami tej wyrafinowanej i niekiedy wręcz perwersyjnej kreatywności są: FREUD, WITTGENSTEIN, MAHLER, a w wiedeńskiej plastyce słynna trójca: KLIMT, SCHIELE i właśnie KOKOSCHKA.

Przełom wieku XIX i XX miał ogromne znaczenie dla artystycznego środowiska wiedeńskiego. Schyłek wieku niósł w sobie kulminację Jugendstilu. Zmuszając młodą generację artystów do twórczych poszukiwań, ok. 1900 roku Wiedeń kształtuje się na jeden z najbardziej istotnych centrów sztuki awangardowej.

Głównymi nazwiskami tej wyrafinowanej i niekiedy wręcz perwersyjnej kreatywności są: FREUD, WITTGENSTEIN, MAHLER, a w wiedeńskiej plastyce słynna trójca: KLIMT, SCHIELE i właśnie KOKOSCHKA. Jak napisał w roku 1917 w "Literarische Gesellschaft" Albert Ehrenstein:

"... gdyby trzeba było zaszeregować go do jakiejś grupy,

należałoby ją najpierw utworzyć : - EKSPLOZJONISTA.

Tworzy z potrzeby ? podążając za własnym instynktem."

Oskar Kokoschka przychodzi na świat 1 marca 1886 roku w miasteczku Pochlarn nad Dunajem, jako syn praskiego złotnika. Dzieciństwo spędza w Wiedniu. Jest niezłym uczniem ? to dzięki stypendium ma możliwość, po zrobieniu matury, studiować w wiedeńskiej KUNSTGEWRBESCHULE. Młody Oskar zapisuje się na wydział malarski, lecz program kształcenia obejmuje przede wszystkim techniki graficzne, które artysta opanowuje do perfekcji.

Kokoschka wkrótce staje się ogniwem pośrednim, łączącym eksperymenty Jugendstilu z dojrzałą już sztuką ekspresjonizmu. Widać to we wczesnych rysunkach artysty, w których poetycka twórczość przeplata się z osobistymi, mocnymi refleksjami. W jego kruchych, delikatnych chłopięcych i dziewczęcych postaciach objawia się jakiś transcendentalny rys, szczególny wdzięk owiany tajemnicą odosobnienia i milczenia.

Rysunek zawsze był dla Kokoschki czymś więcej niż sztuką pomocniczą wobec malarstwa, był autonomicznym odłamem twórczości, niczym pierwszy zapis, pierwsza notatka artysty... Traktował go jako bogatszy i pełniejszy sposób oddziaływania na wyobraźnię i artystyczną pomysłowość.

Już wówczas ujawnia się jego zamiłowanie do wielkoformatowych litografii, plakatów i ilustracji seryjnych. Tak więc w roku 1907 opierając się na studiach do aktów, Kokoschka na zlecenie Wiener Werkstatte ilustruje zbiór baśni ? Die Traumenden Knaben?. Odwraca się w ten sposób od Jugendstilu. Ilustracje do tych baśni dedykuje Klimtowi, natomiast nieco późniejszy plakat do dramatu ?Morder, Hoffnung der Frauen? ? Loosowi. Ilustracje do tegoż dramatu przepełnia orgiastyczna wręcz gwałtowność i mnóstwo deformacyjnych przerysowań, co jest znamienne dla tego okresu twórczości Kokoschki.

W roku 1910 Oskar osiedla się w Berlinie, w którym to zostaje współpracownikiem Herwartha Waldena, wydającego ?Der Sturm?. Tak wydawca mówił o Kokoschce:

?Malarz maluje to, co widzi swymi najbardziej wewnętrznymi oczyma. (...) Każde wrażenie z zewnątrz staje się dla niego wypowiedzią od wewnątrz?

W 1911 roku wraca do Wiednia, by do roku ?12 uczyć się w Szkole Rzemiosła Artystycznego. Wówczas też pojawiają się w sztuce Oskara tematy religijne, które kojarzone są z Almą Mahler, z którą to Oskar rozpoczyna związek. Alma ? córka Jakoba Schindlera, w 1902 poślubiła Gustava Mahlera, który umarł w 1911, czyli w roku w którym Kokoschka poznał jej ojczyma, Carla Molla.